Üriner Sistem
Üriner sistem, detaylı bir geri dönüşüm ve atık arındırma sistemidir. Her gün yaklaşık 360 galonluk (1362.5 lt) kanı, sıvı atık maddelerden arındırır ve önemli mineralleri de (sodyum ve potasyum gibi) geri kazandırarak bunların idrar yoluyla vücuttan atılmalarını engeller.
Böbrekler aynı zamanda kandaki asitlerin bir kısmını vücutta tutarak bir kısmını ise idrarla vücuttan atarak kandaki asit seviyesini düzenler. Atık maddeler ve kandan arındırılmış bir miktar sıvı içeren idrar: su, ürik asit, üre, sarı pigmentler, amino asitler ve başka minerallerden oluşur.
Üriner sistem, vücuttaki doğru kan hacminin bağlanmasında da önemli bir rol oynar. İçilen her sıvı kana absorbe edilir ve dolaşımdaki toplam kan hacmini yükseltir. Kan hacmi normalden daha yüksek olduğunda, böbrekler idrardaki fazla sıvıyı eleyerek seviyeyi dengeler.
Eğer gerekenden az sıvı alınır veya terleyerek ve ateşlenerek fazla ölçüde sıvı kaybedilirse böbrekler daha az sıvı eleyerek vücudun susuz kalmasını engeller.
Üriner sistem iki böbrek, iki üreter (idrar borusu), bir idrar torbası (mesane), prostat (erkeklerde) ve üretradan (idrar yolu) oluşur.
Böbrekler
Her iki böbrek de yaklaşık bir yumruğumuz büyüklüğündedir. Omurganın her iki tarafında üst karın boşluğunda bulunurlar. Kan her iki böbreğe de böbrek atardamarı yoluyla ulaşır ve böbrekler içinde geniş bir ağ halindeki daha küçük atardamarlara yayılır. Her kalp atımında karıncıklardaki (ventrikül) kanın %25’i böbreklerden geçer.
Her böbrek Nefron adı verilen yaklaşık bir milyon mikroskobik filtreleme ünitesinden oluşur. Nefronlar, kandaki sıvı ve atıkları filtreleyen kılcal damarlar kümesi olan Glomerul ile başlar. Glomerula giren “kirli kan” burada süzülür. (Dakikada 1 litre). Kandaki hücreler ve proteinler kan damarlarında kalır ve filtrelenerek vücuttan atılması engellenir.
Glomerular filtreleme oranı olarak anılan, kanın filtrelendiği bu oran, doktorların böbrek fonksiyonlarının ne kadar iyi çalıştığını ölçmelerine yarar.
Glomerul içinden filtrelenerek atılmış sıvı ve atıklar, idrar olarak böbrekleri terk etmeden önce, karmaşık mikroskobik tüpler (tübüller) aracılığıyla hareket ederler. Böbrekler bu tübüllerin içinde vücudun sıvı, elektrolit ve asit dengesini düzenler. Eğer tübüller vücudun daha çok madde (sıvı, mineral ya da asit) ihtiyacı olduğu sinyalini alırlarsa bu maddeleri idrardan tekrar kana verirler.
*Böbrekler adrenal bezler ve hipofiz beziyle birlikte alyuvar yapımına yardımcı olur ve vücuttaki su dengesini sağlar.
* Adrenal bezlerle birlikte vücudun tuz ve minarel dengesini normal sınırlarda tutulmasını sağlayan renin hormonunu salgılar. Böbrekler çok fazla tuz tutarsa tansiyonun yükselmesine sebep olur.
* Böbrekler paratiroid bezlerle birlikte asit/baz dengesini sürdürür. Yüksek ürik asit düzeyleri artritik (romatizmal) durumlara neden olur. Eklemlere çökerse gut hastalığı olur.
Üreterler
Böbreklerden çıkan idrar borularıdır. Yaklaşık 30 cm uzunluğunda olan bu boru şeklindeki yollar idrarı mesaneye taşımakla görevlidir.
Mesane
İdrarın toplandığı içi boş, kalın duvarlı kas yapısında bir organdır. Yarım litre kadar idrar kapasitesi vardır ve idrar miktarı arttığında, mesane yarısına kadar dolduğunda kastan duvarlar genişler ve tuvalete gitme hissi gelir.
Üretra
İdrarın vücuttan atıldığı idrar yoludur. Mesane ile üretra arasında bir kas yapısında sfinkter (büzücü kas) kapak vardır. Erkek üretrası çevresinde prostat bezi bulunur ve yaklaşık 20 cm uzunluğundadır. Prostat bezinin büyümesi idrar yapmayı zorlaştırır. Kadınlarda idrar yolu çok daha kısa ve dışarıya karşı oldukça korunmasızdır. Bu yüzden idrar yolu enfeksiyonları kadınlarda daha çok rastlanır.